We moeten echt eens open praten over suïcide en bewustwording

Eigenlijk zouden bij iedereen alle alarmbellen af moeten gaan wanneer we een suïcide preventie week moeten organiseren. Kennelijk gebeurt er veel rondom het thema suïcidaliteit maar is er nog te weinig bewustwording over. Een mogelijke verklaring daarvoor is de voorzichtigheid waarmee in de media over suïcide wordt bericht. Daar bestaan niet voor niets richtlijnen voor. Onzorgvuldige of sensationele berichtgeving over suïcide kan namelijk het risico op kopieergedrag vergroten.

Die voorzichtigheid is begrijpelijk en ook belangrijk. Tegelijkertijd zit daar wat ons betreft een lastige andere kant aan. Wanneer we uit angst voor kopieergedrag zo voorzichtig over suïcide communiceren dat nauwelijks zichtbaar wordt hoe groot het probleem werkelijk is, lopen we het risico dat we ook de urgentie ervan onvoldoende zien. Zorgvuldig communiceren over suïcide is dus belangrijk, maar dat betekent niet dat we er niet open over moeten praten.

Dit jaar organiseert o.a. Ego Centralis de Walk into The Light Nieuwegein. Dit is een wandeling die in de suïcide preventie week op veel plaatsen in Nederland wordt georganiseerd. Deze wandeling is bedoeld om meer bewustwording en erkenning te realiseren op het gebied van dit lastige onderwerp. Ego Centralis heeft helaas vaak te maken met mensen die rondlopen met donkere gedachtes, wanhoop en/of zelfdodingsplannen. Ook met mensen uit de directe omgeving.

Voor ons valt het op dat er nog veel te weinig bewustwording en inzicht is op het thema suïcide.

Toen ik begon te lezen over suïcide en probeerde te onderzoeken wat er speelde, ontdekte ik dat veel niet officieel geregistreerd wordt. Toch na het raadplegen van verschillende bronnen en websites ontstond er een ontluisterend verhaal. Nu wisten wij al dat suïcide veel voorkomt maar wij wisten niet dat dit zo groot zou zijn.

Volgens voorlopige cijfers van het CBS overleden in Nederland in 2025 in totaal 1.758 mensen door zelfdoding. Dat komt neer op gemiddeld bijna 5 mensen per dag. Daarnaast schat 113 Zelfmoordpreventie dat er jaarlijks ongeveer 40.000 suïcidepogingen worden gedaan, oftewel ongeveer 110 per dag. Bij dat laatste cijfer is het belangrijk om te weten dat suïcidepogingen niet volledig landelijk worden geregistreerd en het dus om een schatting gaat.

Ook organisaties zoals het RIVM en VeiligheidNL laten zien hoe groot de impact van suïcidaliteit is en hoe belangrijk goede signalering, passende ondersteuning en preventie zijn. Niet iedere suïcidepoging komt namelijk terecht in een ziekenhuis, bij de GGZ of bij andere hulpverlening. Juist daardoor blijft een deel buiten beeld, terwijl achter ieder cijfer een mens en een persoonlijk verhaal schuilgaat.

Daarom is aandacht voor suïcidaliteit zo belangrijk. Walk Into The Light wil ruimte maken voor openheid, verbinding en het gesprek over een onderwerp waar nog altijd veel stilte omheen zit. Voor mensen die zelf worstelen, voor naasten, voor nabestaanden en voor iedereen die geraakt wordt door suïcidaliteit. Want hoe eerder we durven zien dat iemand vastloopt en hoe eerder we durven vragen hoe het écht gaat, hoe groter de kans dat iemand niet alleen blijft staan.

We hebben het in Nederland regelmatig over verkeersveiligheid. En terecht ook. 281 fietsdoden in één jaar is verschrikkelijk. Maar wanneer je daarnaast ziet dat in datzelfde jaar 1.758 mensen zijn overleden door zelfdoding, dan vind ik dat we onszelf ook een andere vraag moeten stellen. Waarom horen en lezen we daar eigenlijk zoveel minder over? Niet omdat het ene erger is dan het andere, maar omdat deze aantallen laten zien dat suïcide een enorm maatschappelijk probleem is.

Wat mij vooral opvalt, is dat we vaak pas echt aandacht hebben voor iemand wanneer het al heel slecht gaat. Terwijl daarvoor meestal al van alles speelt. Mensen lopen vast, raken uitgeput, trekken zich terug, verliezen overzicht of zien op een gegeven moment gewoon geen uitweg meer. En vergeet daarbij ook de omgeving niet. Partners, ouders, kinderen, vrienden en collega’s merken vaak dat er iets niet goed gaat, maar weten lang niet altijd wat ze moeten zeggen of doen. Juist daar begint bewustwording voor mij. Eerder zien, eerder vragen en vooral niet bang zijn om het gesprek aan te gaan.

Walk Into The Light is daarom wat ons betreft veel meer dan alleen een wandeling. Het is een manier om dit onderwerp zichtbaar te maken. Om aandacht te vragen voor mensen die zelf met donkere gedachten rondlopen, maar ook voor de mensen die naast hen staan of iemand zijn verloren. We hoeven niet altijd meteen een oplossing te hebben. Maar we kunnen wel beter leren kijken, luisteren en aanwezig zijn. Misschien begint echte suïcidepreventie daar wel veel vaker dan we denken.

Professoer Gwendolyn Portzky van de universiteit van Vlaanderen heeft een duidelijke uitleg over dit thema. Natuurlijk kan suïcide een impulshandeling zijn, maar vaak is het de opeenstapeling van heel veel factoren die iemand tot een actie zet. Vaak blijven omstanders en betrokkenen met heel veel vragen achter.  Bekijk hieronder de uitleg van mevrouw Portzky.  Tekst gaat verder na de video.

Wat ons betreft moet alles rondom suïcide, donkere gedachtes, falende zorg, wachtlijsten, ingewikkelde procedures, autonoom bevorderende inzet, enzovoort, open op tafel gegooid worden. Eigenlijk mogen we niet meer wegkijken en moeten we met zijn allen dit bespreekbaar maken. Inmiddels is er een nieuwe wet in het leven geroepen. Laagdrempelige toegang voor iedereen die te maken heeft met suïcide en ook de mensen uit de directe omgeving.

We zien helaas ook, dat dit nog niet zo vanzelfsprekend is als dat het zou moeten. Een groot deel van de mensen die suïcidaal zijn, komen niet eens in contact met hulpverleners. Ruim 60 procent en dat is op het totale aantal veel te veel. Daarom willen wij iedereen uitnodigen voor de Walk into The Light. Laten we in heel Nederland samen oplopen naar het licht. Laten we iedereen die rond loopt met donkere gedachte, wanhoop of suïcide neigingen een hart onder de riem steken. Laten we zeggen, jullie staan niet alleen , samen gaan we zoeken naar een manier om jezelf beter te kunnen voelen.

Wanneer er zoveel pogingen zijn per jaar, dan is het aantal mensen die rondloopt met donkere gedachten een veelvoud van dit aantal. Dan is het niet een klein thema maar echt een maatschappelijk probleem. Want, waarom zijn er zoveel mensen die rondlopen met donkere gedachtes? Hoe kan het dat velen het leven niet kunnen leven? Waardoor worden mensen zo massaal tot wanhoop gedreven?

Allemaal vragen die ons bezighouden en waarop tot op heden niet echt een antwoord gevonden is. Zorgelijk tot en met wat ons betreft. Iedereen lijkt met de handen in het haar te staan waardoor het hele systeem momenteel lijkt te verlammen. We zullen met zijn allen moeten gaan nadenken hoe we de oorzaak hiervan weg kunnen halen. Want wanneer er zoveel mensen rondlopen met donkere of suïcide gedachten, dan kan het zomaar eens iemand zijn die jij rekent tot je naaste.

Wanneer het je naaste betreft, zal je alles proberen te doen om te steunen. Het is dus nu het moment om op te staan. Met zijn allen op weg naar meer bewustwording. Lopen jullie ook mee?

Loop mee. Juist daarom.

We kunnen blijven praten over cijfers. Over 1.758 mensen die in één jaar door zelfdoding zijn overleden. Over naar schatting 40.000 pogingen. Over wachtlijsten, zorg, preventie en alles wat volgens ons beter zou moeten. Maar uiteindelijk gaat bewustwording pas echt iets betekenen wanneer we er samen iets mee gaan doen. Daarom willen wij iedereen uitnodigen om op woensdag 9 september mee te lopen met Walk Into The Light Nieuwegein. Niet alleen wanneer je zelf te maken hebt met donkere gedachten. Niet alleen wanneer je iemand hebt verloren. Maar juist ook wanneer dit onderwerp verder van je af lijkt te staan. Want bewustwording begint wat ons betreft bij weten wat er speelt, durven luisteren en bereid zijn om naast een ander te staan.

We verzamelen vanaf 06.15 uur bij Middengaarde in Nieuwegein en vertrekken om 06.45 uur samen richting het licht. Je hoeft onderweg niets te vertellen en je hoeft ook geen persoonlijk verhaal mee te nemen. Je mag praten, luisteren of gewoon meelopen. Na afloop gaan we samen ontbijten. Juist dat samenzijn hoort er wat ons betreft bij. Even niet tegenover elkaar staan als hulpverlener, cliënt, nabestaande, familielid, werkgever, buurman of wie dan ook, maar gewoon als mensen onder elkaar. Dus loop mee, ontbijt mee, neem iemand mee en deel dit evenement vooral ook binnen je eigen omgeving. Hoe meer mensen hiervan weten, hoe groter de kans dat suïcidaliteit iets wordt waar we eerder over durven praten.

En woon je niet in Nieuwegein? Dan hopen we eigenlijk precies hetzelfde van je. Walk Into The Light wordt tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week op veel plaatsen door heel Nederland georganiseerd. Op de landelijke website van Walk Into The Light kun je op de kaart bekijken welke wandeling er in jouw provincie, stad of omgeving wordt georganiseerd. Loop daar mee. Deel de wandeling in je eigen netwerk. Vertel erover op je werk, binnen je familie, vereniging of vriendengroep. Want wanneer we werkelijk vinden dat bijna vijf zelfdodingen per dag en naar schatting 110 pogingen per dag ons allemaal aangaan, dan mogen we dit onderwerp ook niet overlaten aan alleen de mensen die er persoonlijk door geraakt zijn.

Dus kom. Loop mee. Ontbijt mee. Deel het. Praat erover.

Niet omdat één wandeling het probleem van suïcidaliteit oplost. Maar omdat we ergens moeten beginnen. En wat ons betreft begint dat met niet langer wegkijken.

Woensdag 9 september 2026. Walk Into The Light Nieuwegein. Samen op weg naar meer bewustwording.